นิ้วล็อก
ภาวะที่เอ็นงอนิ้วเคลื่อนผ่านปลอกหุ้มเอ็นได้ไม่สะดวก ทำให้นิ้วสะดุด ล็อก หรือเหยียดออกได้ลำบาก โดยเฉพาะตอนตื่นนอน ส่วนใหญ่ดีขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่าตัด
โรคนี้คืออะไร
เอ็นที่ทำให้คุณงอนิ้วได้เริ่มจากกล้ามเนื้อในท้องแขน ทอดผ่านข้อมือมาถึงปลายนิ้ว ตลอดทางเอ็นวิ่งอยู่ในปลอกหุ้มที่มีน้ำหล่อลื่น และถูกยึดแนบกับกระดูกด้วยห่วงเอ็นเล็ก ๆ เป็นช่วง ๆ เพื่อไม่ให้เอ็นดีดออกเวลางอนิ้ว
ห่วงแรกอยู่ที่โคนนิ้วในฝ่ามือ เมื่อห่วงนี้หนาตัวขึ้นหรือเอ็นตรงจุดนั้นบวม เอ็นจะลอดผ่านได้ไม่สะดวก ตอนงอนิ้วเอ็นจะเบียดตัวผ่านไปได้ แต่ตอนเหยียดกลับติด แล้วจึงดีดผ่านออกมาเป็นจังหวะสะดุด
นี่คือเหตุผลที่จุดเจ็บอยู่ที่โคนนิ้วในฝ่ามือ ทั้งที่นิ้วไปล็อกอยู่ข้างบน หลายคนสงสัยว่าทำไมกดตรงข้อนิ้วแล้วไม่เจ็บ
นิ้วที่เป็นบ่อยที่สุดคือนิ้วนาง นิ้วกลาง และนิ้วหัวแม่มือ
อาการ
อาการมักค่อย ๆ เป็นตามลำดับ
- รู้สึกฝืดหรือตึงที่โคนนิ้ว โดยเฉพาะตอนเช้า
- คลำได้ก้อนเล็ก ๆ กดเจ็บที่โคนนิ้วในฝ่ามือ ซึ่งขยับตามเวลางอเหยียดนิ้ว
- นิ้วสะดุดเป็นจังหวะเวลาเหยียดออก มีเสียงหรือความรู้สึกดีดผ่าน
- นิ้วล็อกค้างในท่างอ และต้องใช้มืออีกข้างช่วยง้างออก
- ในระยะที่เป็นมาก นิ้วงอค้างจนเหยียดไม่สุด แม้ใช้มือช่วย
อาการมักเป็นมากที่สุดตอนตื่นนอน แล้วคลายลงหลังใช้มือไปสักพัก
สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง
ในหลายรายไม่พบเหตุจำเพาะ ปัจจัยที่เกี่ยวข้องได้แก่
- เพศหญิงและช่วงอายุ 40–60 ปี
- เบาหวาน เป็นปัจจัยที่ชัดเจนที่สุด มักเป็นหลายนิ้วและดื้อต่อการรักษามากกว่า
- โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์
- ไทรอยด์ทำงานน้อย
- งานหรือกิจกรรมที่ต้องกำมือแน่นซ้ำ ๆ เช่น ใช้กรรไกร บีบเครื่องมือ หรือถือของหนักด้วยการเกี่ยวนิ้ว
- พบร่วมกับกลุ่มอาการเส้นประสาทข้อมือถูกกดทับ ได้บ่อย
เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์
นอกจากนี้ ควรไปพบแพทย์เมื่อนิ้วล็อกจนรบกวนการใช้งานประจำวัน อาการเป็นมากขึ้นเรื่อย ๆ หรือเป็นหลายนิ้วพร้อมกัน
แพทย์วินิจฉัยอย่างไร
การวินิจฉัยอาศัยประวัติและการตรวจร่างกาย และมักไม่ต้องตรวจพิเศษ
แพทย์จะให้คุณงอและเหยียดนิ้วเพื่อดูการสะดุด คลำหาก้อนกดเจ็บที่โคนนิ้วในฝ่ามือ และประเมินว่านิ้วยังเหยียดได้สุดหรือไม่ ซึ่งเป็นสิ่งที่บอกความรุนแรงและมีผลต่อการเลือกการรักษา
อัลตราซาวด์ ใช้ในบางรายเพื่อดูความหนาของห่วงเอ็นและของเหลวรอบเอ็น
การตรวจเลือด อาจทำเพื่อหาโรคที่เกี่ยวข้อง เช่น เบาหวานหรือไทรอยด์ โดยเฉพาะเมื่อเป็นหลายนิ้ว
แนวทางการรักษา
การรักษาโดยไม่ผ่าตัด
พักการใช้งานที่กระตุ้นอาการ โดยเฉพาะการกำมือแน่นซ้ำ ๆ และการถือของหนักด้วยการเกี่ยวนิ้ว ให้เปลี่ยนไปใช้ด้ามจับที่ใหญ่ขึ้นและนุ่มขึ้น
อุปกรณ์ดามนิ้ว ที่ตรึงข้อโคนนิ้วไว้ในท่าเหยียด ใส่ตอนกลางคืนต่อเนื่องหลายสัปดาห์ ช่วยลดอาการล็อกตอนเช้าได้ในหลายราย
ท่าเลื่อนเอ็นและการนวดเบา ๆ ที่โคนนิ้ว ทำอย่างนุ่มนวล ไม่ใช่การฝืนง้างนิ้วแรง ๆ
ประคบร้อนก่อนใช้มือในตอนเช้า ช่วยให้เอ็นเคลื่อนผ่านได้ง่ายขึ้น
ยาแก้ปวด ใช้ในช่วงสั้น ๆ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้เสมอ
การฉีดสเตียรอยด์เข้าปลอกหุ้มเอ็น เป็นการรักษาที่ได้ผลดีในผู้ป่วยจำนวนมาก โดยเฉพาะรายที่เพิ่งเป็นและเป็นนิ้วเดียว บางรายหายไปเลย บางรายกลับมาเป็นซ้ำ จำนวนครั้งที่ฉีดได้มีขีดจำกัด และเป็นการตัดสินใจของแพทย์
ควบคุมโรคประจำตัว โดยเฉพาะเบาหวาน ซึ่งมีผลต่อการตอบสนองของการรักษา
การผ่าตัด
แพทย์จะพิจารณาเมื่ออาการไม่ดีขึ้นหลังการรักษาแบบไม่ผ่าตัดอย่างเต็มที่ เมื่อกลับมาเป็นซ้ำหลายครั้ง หรือเมื่อ นิ้วล็อกค้างจนเหยียดไม่ออก ซึ่งไม่ควรรอ เพราะข้อนิ้วที่งอค้างนานอาจติดแข็งถาวร
การผ่าตัดคือการตัดห่วงเอ็นที่แคบเพื่อให้เอ็นเคลื่อนผ่านได้อิสระ เป็นการผ่าตัดเล็กที่มักทำด้วยยาชาเฉพาะที่ ผู้ป่วยส่วนใหญ่ขยับนิ้วได้ทันทีหลังผ่าตัด และการล็อกมักหายไปเลย
การฟื้นตัวและการฟื้นฟู
ทำวันละ 2–3 รอบ อย่างนุ่มนวล และหยุดถ้าปวดแปลบ
เลื่อนเอ็นงอนิ้ว
3 รอบ · 5 ครั้ง · ค้างท่าละ 3 วินาที
เริ่มจากเหยียดนิ้วตรงทั้งห้า จากนั้นงอปลายนิ้วลงเป็นตะขอโดยข้อโคนนิ้วยังตรง จากนั้นกำมือเต็ม แล้วเหยียดกลับ
ข้อสังเกต เป็นท่าที่ช่วยให้เอ็นเลื่อนตัวได้ครบพิสัยโดยไม่ต้องออกแรงกำ
เหยียดนิ้วโดยตรึงข้อโคนนิ้ว
2 รอบ · 10 ครั้ง
ใช้มืออีกข้างจับข้อโคนนิ้วของนิ้วที่มีอาการไว้ให้เหยียดตรง แล้วงอและเหยียดเฉพาะข้อกลางและข้อปลายช้า ๆ
ข้อสังเกต ท่านี้ทำให้เอ็นเลื่อนตัวโดยไม่กระตุ้นจุดที่ติด
นวดเบา ๆ ที่โคนนิ้ว
วันละ 2 ครั้ง · ครั้งละ 2 นาที
ใช้นิ้วหัวแม่มืออีกข้างกดคลึงเบา ๆ ที่ก้อนกดเจ็บบริเวณโคนนิ้วในฝ่ามือ เป็นวงกลมช้า ๆ
ข้อสังเกต กดพอรู้สึกได้ ไม่ใช่จนปวด และห้ามฝืนง้างนิ้วที่ล็อกอยู่แรง ๆ
การป้องกันและการดูแลตนเอง
- เลี่ยงการกำมือแน่นซ้ำ ๆ นาน ๆ และพักเปลี่ยนท่าเป็นระยะ
- ใช้ด้ามจับที่ใหญ่และนุ่มขึ้น สำหรับเครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้บ่อย
- ถือถุงหิ้วด้วยแขนหรือใช้กระเป๋าสะพาย แทนการเกี่ยวด้วยนิ้ว
- ประคบร้อนและขยับนิ้วเบา ๆ ก่อนใช้มือในตอนเช้า
- อย่าฝืนง้างนิ้วที่ล็อกอยู่แรง ๆ
- ควบคุมเบาหวานและภาวะไทรอยด์
คำถามที่ควรถามแพทย์
- นิ้วของฉันยังเหยียดได้สุดหรือไม่ และอยู่ในระยะไหน
- ฉันควรลองใส่อุปกรณ์ดามนิ้วก่อนหรือไม่ และใส่นานแค่ไหน
- การฉีดยาเหมาะกับฉันหรือไม่ และมีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำแค่ไหน
- ฉันฉีดยาได้กี่ครั้ง
- ถ้าผ่าตัด ต้องพักงานนานแค่ไหน และเริ่มขยับนิ้วได้เมื่อไหร่
คำถามที่พบบ่อย
ทำไมถึงเป็นมากตอนตื่นนอน
ขณะหลับ มือมักอยู่ในท่างอเป็นเวลานาน และของเหลวรอบเอ็นสะสมมากขึ้น ปลอกหุ้มเอ็นจึงตึงและแคบลง ตอนเช้าเอ็นจึงเคลื่อนผ่านได้ยากที่สุด และมักคลายลงหลังใช้มือไปสักพัก
การนวดหรือดัดนิ้วช่วยได้ไหม
การพยายามฝืนดัดนิ้วที่ล็อกอยู่ให้เหยียดออกแรง ๆ ซ้ำ ๆ มักทำให้ระคายเคืองมากขึ้น สิ่งที่ช่วยได้มากกว่าคือการพักการใช้งานที่กระตุ้นอาการ ใส่อุปกรณ์ดามนิ้ว และทำท่าเลื่อนเอ็นอย่างนุ่มนวล
การฉีดยาได้ผลแค่ไหน
การฉีดสเตียรอยด์เข้าปลอกหุ้มเอ็นได้ผลดีในผู้ป่วยจำนวนมาก โดยเฉพาะรายที่เพิ่งเป็นและเป็นนิ้วเดียว บางรายอาการหายไปเลย บางรายกลับมาเป็นซ้ำและอาจฉีดซ้ำได้ แต่จำนวนครั้งมีขีดจำกัด เป็นการตัดสินใจของแพทย์
เป็นเบาหวานแล้วเกี่ยวข้องอย่างไร
ผู้ที่เป็นเบาหวานมีโอกาสเป็นนิ้วล็อกสูงกว่า มักเป็นหลายนิ้ว และตอบสนองต่อการฉีดยาน้อยกว่า จึงควรแจ้งแพทย์ว่าคุณเป็นเบาหวาน และดูแลระดับน้ำตาลควบคู่ไปด้วย
แหล่งอ้างอิง
อ่านเพิ่มเติมเรื่องที่เกี่ยวข้อง
หน้าเหล่านี้อธิบายการตรวจ การรักษา และการฟื้นฟูที่มักพบร่วมกับภาวะนี้ ไว้อ่านเป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่ลำดับการรักษาที่จัดไว้สำหรับคุณ แผนที่เหมาะกับคุณต้องมาจากแพทย์ที่ได้ตรวจคุณจริง
การตรวจ
เรื่องที่เกี่ยวข้อง
เขียนโดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ