การฉีดยาเข้าข้อและรอบข้อ
การฉีดยาช่วยลดอาการได้ในบางภาวะและบางจังหวะ แต่ไม่ใช่ทางแก้ถาวร และชนิดของยาที่ฉีดก็มีหลักฐานไม่เท่ากัน หน้านี้อธิบายว่าแต่ละแบบทำอะไรได้
การฉีดยาอยู่ตรงไหนของการรักษา
การฉีดยาไม่ใช่ขั้นแรกและไม่ใช่ขั้นสุดท้าย โดยทั่วไปแพทย์จะพิจารณาเมื่อการปรับกิจกรรม การฟื้นฟู และยาชนิดกินหรือทา ยังไม่พอ และเมื่อการลดอาการลงชั่วคราวจะทำให้คุณเดินหน้าการฟื้นฟูได้
นั่นคือกุญแจสำคัญ การฉีดยาจะคุ้มค่าที่สุดเมื่อคุณใช้ช่วงที่อาการดีขึ้นไปทำกายภาพบำบัดและสร้างความแข็งแรง ถ้าใช้ช่วงนั้นกลับไปใช้งานหนักเท่าเดิม อาการมักกลับมา
ชนิดของยาที่ฉีด
สเตียรอยด์
เป็นชนิดที่ใช้บ่อยที่สุด ลดการอักเสบได้เร็วและมักเห็นผลภายในไม่กี่วัน ใช้ในภาวะเช่น ข้อไหล่ติด นิ้วล็อก และข้อเสื่อมที่มีการอักเสบร่วม
ข้อจำกัดคือผลมักอยู่ได้เป็นสัปดาห์ถึงเป็นเดือน ไม่ถาวร และการฉีดซ้ำถี่เกินไปไม่เป็นผลดีต่อเนื้อเยื่อรอบข้อ แพทย์จึงเว้นระยะและจำกัดจำนวนครั้ง ผู้ที่เป็นเบาหวานควรทราบว่าระดับน้ำตาลอาจสูงขึ้นชั่วคราวหลังฉีด
กรดไฮยาลูโรนิก
บางครั้งเรียกว่าการฉีดน้ำเลี้ยงข้อ งานทบทวนวรรณกรรมพร้อมการวิเคราะห์อภิมานที่รวมงานวิจัยแบบสุ่ม 19 ชิ้น ผู้ป่วย 1,629 ราย ครอบคลุมหลายภาวะทั้งเอ็นหมุนไหล่ ข้อศอก ข้อเท้าแพลง เอ็นร้อยหวาย เอ็นสะบ้า และนิ้วล็อก พบว่าโดยรวมช่วยเรื่องความปวดทั้งในระยะสั้นและหลัง 12 สัปดาห์เมื่อเทียบกับยาหลอกและตัวเปรียบเทียบอื่น
ผู้ทบทวนเองระบุด้วยว่าความหลากหลายระหว่างงานวิจัยสูงมากในบางภาวะ และในนิ้วล็อกประโยชน์ยังไม่ชัดเจน จึงยังต้องการงานวิจัยขนาดใหญ่กว่านี้เพื่อเทียบกับการฉีดชนิดอื่น
เกล็ดเลือดเข้มข้น (PRP)
เป็นการนำเลือดของผู้ป่วยมาปั่นแยกแล้วฉีดกลับ หลักฐานยังไม่สม่ำเสมอและแตกต่างกันมากตามภาวะและวิธีเตรียม ค่าใช้จ่ายมักสูงและหลายที่ไม่อยู่ในสิทธิ์การรักษา หากมีการเสนอทางเลือกนี้ ควรถามตรง ๆ ว่าในภาวะของคุณมีหลักฐานสนับสนุนแค่ไหน
ระหว่างและหลังฉีด
การฉีดใช้เวลาไม่นาน แพทย์จะทำความสะอาดผิวหนังและอาจใช้ยาชาเฉพาะที่ บางตำแหน่งใช้อัลตราซาวด์นำเข็มเพื่อความแม่นยำ
หลังฉีด อาจปวดหรือตึงขึ้นชั่วคราวในหนึ่งถึงสองวันแรกก่อนที่อาการจะดีขึ้น แพทย์มักแนะนำให้เลี่ยงการใช้งานหนักในช่วงสั้น ๆ แล้วจึงเริ่มโปรแกรมฟื้นฟู
เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์
คำถามที่ควรถามแพทย์
- ยาที่จะฉีดคือชนิดใด และคาดว่าผลจะอยู่ได้นานเท่าไร
- ในภาวะของฉัน หลักฐานสนับสนุนการฉีดแบบนี้มากน้อยแค่ไหน
- ฉีดได้กี่ครั้ง และควรเว้นระยะเท่าไร
- หลังฉีดควรทำอะไรและเลี่ยงอะไร ในช่วงกี่วัน
- ถ้าฉีดแล้วไม่ดีขึ้น ขั้นต่อไปคืออะไร
คำถามที่พบบ่อย
ฉีดสเตียรอยด์บ่อย ๆ ได้ไหม
ไม่ควร แพทย์จะเว้นระยะและจำกัดจำนวนครั้ง เพราะการฉีดซ้ำถี่เกินไปอาจมีผลต่อเนื้อเยื่อรอบข้อ แพทย์ผู้ดูแลจะเป็นผู้กำหนดระยะที่เหมาะกับกรณีของคุณ
ฉีดแล้วหายขาดไหม
การฉีดส่วนใหญ่เป็นการลดอาการชั่วคราว เพื่อเปิดโอกาสให้คุณทำกายภาพบำบัดและปรับกิจกรรมได้ ถ้าใช้ช่วงที่อาการดีขึ้นไปฟื้นฟูต่อ ผลมักอยู่ได้นานกว่าการฉีดอย่างเดียว
ทำไมแพทย์บางท่านใช้อัลตราซาวด์นำเข็ม
เพื่อให้เห็นปลายเข็มขณะฉีดและวางยาในตำแหน่งที่ต้องการได้แม่นยำขึ้น โดยเฉพาะในข้อที่อยู่ลึกหรือเมื่อโครงสร้างอยู่ใกล้กันมาก
แหล่งอ้างอิง
โรคและภาวะที่เกี่ยวข้อง
เขียนโดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ