MRI เข่า ดูอะไรได้บ้าง
MRI เข่าเห็นหมอนรองข้อ เอ็นไขว้ กระดูกอ่อน และการบวมในกระดูกได้ แต่ผลที่พบต้องอ่านคู่กับอาการเสมอ เพราะเข่าที่ไม่ปวดเลยก็พบรอยผิดปกติได้เกือบทุกข้าง
MRI เข่าเห็นอะไร
ในภาพ MRI ของเข่าหนึ่งข้าง แพทย์จะดูโครงสร้างหลักเหล่านี้
- หมอนรองข้อเข่า (meniscus) แผ่นกระดูกอ่อนรูปตัวซีสองแผ่นที่ช่วยกระจายแรง ดูว่ามีรอยฉีกหรือไม่ ฉีกในลักษณะใด และอยู่ตำแหน่งใด
- เอ็นไขว้หน้าและเอ็นไขว้หลัง ดูความต่อเนื่องของเส้นเอ็น
- เอ็นด้านข้างเข่า ทั้งด้านในและด้านนอก
- กระดูกอ่อนผิวข้อ ว่าบางลง มีรอยแตก หรือหลุดลอกหรือไม่
- การบวมน้ำในกระดูก ซึ่งมักบอกว่ามีแรงกระแทกหรือการรับน้ำหนักผิดปกติเกิดขึ้นที่จุดนั้น
- น้ำในข้อ และถุงน้ำรอบเข่า
- เอ็นสะบ้าและเอ็นต้นขา
สิ่งที่ต้องเข้าใจก่อนอ่านผล
นี่คือเหตุผลที่แพทย์จะถามอาการของคุณอย่างละเอียดและตรวจเข่าด้วยมือ ก่อนจะสรุปว่าสิ่งที่เห็นในภาพเกี่ยวข้องกับอาการหรือไม่ คำถามที่แพทย์ตอบให้คุณไม่ใช่ “ในภาพมีอะไรบ้าง” แต่คือ “อะไรในภาพที่อธิบายอาการของคุณได้”
คำในใบรายงานผล MRI เข่า
| คำในใบรายงาน | ความหมายอย่างง่าย |
|---|---|
| meniscal tear | รอยฉีกของหมอนรองข้อเข่า มีหลายรูปแบบ เช่น แนวนอน แนวรัศมี หรือแบบซับซ้อน |
| degenerative tear | รอยฉีกที่เกิดจากการเสื่อมสภาพตามการใช้งาน ไม่ใช่จากอุบัติเหตุครั้งเดียว |
| ACL / PCL intact | เอ็นไขว้หน้า / เอ็นไขว้หลัง ยังต่อเนื่องดี |
| chondral thinning | กระดูกอ่อนผิวข้อบางลง |
| bone marrow oedema | มีน้ำคั่งในเนื้อกระดูก มักบอกถึงแรงกระแทกหรือการรับน้ำหนักที่ผิดปกติ |
| joint effusion | มีน้ำในข้อมากกว่าปกติ |
| Baker cyst | ถุงน้ำที่ด้านหลังเข่า พบร่วมกับปัญหาในข้อได้บ่อย |
แล้วต้องผ่าตัดไหม
ขึ้นกับหลายอย่างมากกว่าภาพ งานทบทวนวรรณกรรมที่เปรียบเทียบการผ่าตัดส่องกล้องกับการรักษาแบบไม่ผ่าตัดในผู้ที่มีรอยฉีกหมอนรองข้อเข่าแบบเสื่อมสภาพ พบว่าในผู้ที่ไม่มีอาการเข่าล็อกหรือเข่าสะดุด การรักษาด้วยโปรแกรมกายภาพบำบัดที่เหมาะสมให้ผลเรื่องความปวดและการใช้งานไม่ต่างจากการผ่าตัด และแนะนำให้เริ่มจากการรักษาแบบไม่ผ่าตัดก่อน
สถานการณ์ที่แพทย์มักพิจารณาผ่าตัดเร็วขึ้น ได้แก่ เข่าล็อกจนเหยียดหรืองอไม่ได้ รอยฉีกที่รากของหมอนรองข้อ หรือการบาดเจ็บของเอ็นไขว้หน้าในคนที่ต้องกลับไปเล่นกีฬาที่มีการบิดหมุน เรื่องเหล่านี้เป็นการตัดสินใจร่วมกันระหว่างคุณกับแพทย์
คำถามที่ควรถามแพทย์
- ในผล MRI ของฉัน สิ่งใดที่น่าจะเป็นสาเหตุของอาการ และสิ่งใดที่พบได้ทั่วไปตามอายุ
- ถ้าเลือกไม่ผ่าตัด แผนการดูแลจะเป็นอย่างไร และควรเห็นผลภายในกี่สัปดาห์
- อาการแบบใดที่ควรกลับมาพบแพทย์ก่อนนัด
- การผ่าตัดในกรณีของฉันมีข้อดีข้อเสียอย่างไร
- ฉันควรหยุดกิจกรรมใดบ้างในระหว่างนี้
คำถามที่พบบ่อย
ผลบอกว่าหมอนรองข้อเข่าฉีก ต้องผ่าตัดไหม
ไม่จำเป็นเสมอไป รอยฉีกจากการเสื่อมสภาพพบได้บ่อยในคนอายุมากขึ้นที่ไม่มีอาการ และงานทบทวนวรรณกรรมพบว่าในรอยฉีกแบบเสื่อมที่ไม่มีอาการเข่าล็อก การรักษาด้วยกายภาพบำบัดให้ผลไม่ต่างจากการผ่าตัดส่องกล้อง การตัดสินใจจึงขึ้นกับลักษณะรอยฉีก อายุ และอาการของคุณ
ต้องถ่าย MRI ทุกครั้งที่ปวดเข่าไหม
ไม่ ปัญหาเข่าจำนวนมากวินิจฉัยได้จากการซักประวัติและตรวจร่างกาย แพทย์มักสั่ง MRI เมื่อสงสัยการบาดเจ็บของเอ็นหรือหมอนรองข้อ เมื่ออาการไม่ดีขึ้นตามที่ควร หรือเมื่อกำลังวางแผนผ่าตัด
MRI บอกได้ไหมว่าเข่าเสื่อมระยะไหน
MRI เห็นกระดูกอ่อนได้ละเอียดกว่าเอกซเรย์ แต่การจัดระยะข้อเข่าเสื่อมในทางปฏิบัติยังใช้เอกซเรย์ร่วมกับอาการเป็นหลัก แพทย์จะเลือกการตรวจให้เหมาะกับคำถามที่ต้องการคำตอบ
แหล่งอ้างอิง
โรคและภาวะที่เกี่ยวข้อง
เขียนโดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ