เลือกวิธีรักษาร่วมกับแพทย์อย่างไร
อาการเดียวกันมักมีทางเลือกมากกว่าหนึ่งทาง และทางที่ดีที่สุดขึ้นกับชีวิตของคุณด้วย ไม่ใช่แค่ผลตรวจ หน้านี้ช่วยให้คุณคุยกับแพทย์ได้ตรงจุดขึ้น
ไม่มีคำตอบเดียวที่ถูกสำหรับทุกคน
เมื่อคุณได้รับการวินิจฉัย สิ่งที่ตามมามักไม่ใช่คำสั่งเดียว แต่เป็นทางเลือกหลายทางที่มีข้อดีข้อเสียต่างกัน คนสองคนที่มีผลตรวจใกล้เคียงกันมาก อาจเหมาะกับการรักษาคนละแบบ เพราะอายุ อาชีพ โรคประจำตัว และสิ่งที่แต่ละคนอยากกลับไปทำ ไม่เหมือนกัน
การทบทวนแนวทางเวชปฏิบัติคุณภาพสูงสำหรับอาการปวดกล้ามเนื้อและกระดูก สรุปข้อแนะนำที่ตรงกัน 11 ข้อ สองข้อในนั้นคือ ให้การดูแลที่ยึดผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง และ ให้การดูแลแบบไม่ผ่าตัดที่มีคุณภาพก่อนพิจารณาการผ่าตัด
นั่นแปลว่าการตัดสินใจไม่ควรเป็นเรื่องที่แพทย์ทำคนเดียวแล้วแจ้งให้คุณทราบ แต่เป็นเรื่องที่ทำร่วมกัน
ลำดับที่มักใช้กัน
ในภาวะกระดูกและข้อส่วนใหญ่ ทางเลือกจะเรียงจากรบกวนร่างกายน้อยไปมาก
- ปรับกิจกรรมและดูแลตนเอง — เปลี่ยนสิ่งที่ทำให้อาการกำเริบ จัดการน้ำหนักตัว และเริ่มขยับอย่างเหมาะสม
- การฟื้นฟูและออกกำลังกาย — โปรแกรมที่ค่อย ๆ เพิ่มความแข็งแรง ซึ่งเป็นการรักษาหลักในหลายภาวะ ไม่ใช่ของแถม
- ยา — ใช้เพื่อให้คุณขยับได้มากขึ้น ไม่ใช่เพื่อกลบอาการแล้วใช้งานหนักต่อ
- การฉีดยา — ในบางภาวะและบางจังหวะ
- การผ่าตัด — เมื่อทางเลือกอื่นไม่พอ หรือเมื่อภาวะนั้นมีข้อบ่งชี้ชัดเจนตั้งแต่ต้น
ลำดับนี้ไม่ใช่กฎตายตัว การบาดเจ็บบางอย่าง เช่น กระดูกหักที่เคลื่อน หรือการติดเชื้อในข้อ ต้องการการรักษาเฉพาะทันที ไม่ใช่การไล่ลำดับ
คำถามที่เปลี่ยนบทสนทนา
เมื่อการรักษาแบบไม่ผ่าตัดกับการผ่าตัดให้ผลใกล้เคียงกัน
ในบางภาวะ งานวิจัยพบว่าสองทางเลือกให้ผลไม่ต่างกันมากนัก ตัวอย่างที่ชัดคือรอยฉีกของหมอนรองข้อเข่าแบบเสื่อมสภาพ งานทบทวนวรรณกรรมที่รวมงานวิจัยแบบสุ่ม 10 ชิ้น ผู้ป่วย 1,525 ราย พบว่าในผู้ที่ไม่มีอาการเข่าล็อกหรือเข่าสะดุด โปรแกรมกายภาพบำบัดที่เหมาะสมให้ผลด้านความปวดและการใช้งานไม่ต่างจากการผ่าตัดส่องกล้อง และแนะนำให้เริ่มจากการรักษาแบบไม่ผ่าตัดก่อน
เมื่อผลลัพธ์ใกล้เคียงกัน สิ่งที่ควรใช้ตัดสินใจจึงเป็นเรื่องอื่น เช่น ความเสี่ยงของการผ่าตัด เวลาที่ต้องใช้ในการฟื้นตัว ภาระค่าใช้จ่าย และความพร้อมของคุณเอง
สิ่งที่ควรบอกแพทย์ แม้แพทย์ไม่ได้ถาม
- งานของคุณต้องทำอะไรบ้าง และอะไรที่ทำไม่ได้ตอนนี้
- กิจกรรมที่คุณอยากกลับไปทำมากที่สุด
- ยาและอาหารเสริมทุกอย่างที่ใช้อยู่ รวมถึงยาสมุนไพร
- โรคประจำตัว โดยเฉพาะเบาหวาน โรคไต โรคหัวใจ และภาวะเลือดออกง่าย
- สิ่งที่คุณกังวลที่สุดเกี่ยวกับการรักษา แม้จะรู้สึกว่าเป็นเรื่องเล็ก
คำถามที่ควรถามแพทย์
- ทางเลือกทั้งหมดของฉันมีอะไรบ้าง รวมถึงการยังไม่ทำอะไรตอนนี้
- ในกรณีของฉัน ทางเลือกที่คุณแนะนำคืออะไร และเพราะอะไร
- ควรเห็นผลภายในกี่สัปดาห์ และถ้าไม่ดีขึ้นควรทำอย่างไรต่อ
- ถ้ารอไปอีกสามเดือน จะเสียโอกาสอะไรหรือไม่
- ฉันขอเวลาคิดและกลับมาคุยใหม่ได้หรือไม่
คำถามที่พบบ่อย
ถามแพทย์มาก ๆ จะเสียมารยาทไหม
ไม่เลย การถามให้เข้าใจเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาที่ดี แพทย์ต้องการให้คุณเข้าใจสิ่งที่กำลังจะเกิดขึ้น ถ้าเวลาไม่พอในครั้งนั้น ให้ขอเวลานัดถัดไปหรือถามว่ามีเอกสารให้อ่านต่อหรือไม่
อยากขอความเห็นที่สองได้ไหม
ได้ และเป็นเรื่องปกติในการตัดสินใจเรื่องใหญ่ เช่น การผ่าตัด การขอความเห็นที่สองไม่ใช่การไม่ไว้ใจแพทย์คนแรก
ถ้าเลือกไม่ผ่าตัดตอนนี้ จะเสียโอกาสไหม
ขึ้นกับภาวะ บางภาวะมีช่วงเวลาที่เหมาะสมจริง ๆ และบางภาวะรอได้โดยไม่เสียอะไร นี่คือคำถามที่ควรถามแพทย์ตรง ๆ ว่า "ถ้ารอสามเดือน จะเสียอะไรหรือไม่"
แหล่งอ้างอิง
- Lin I และคณะ. What does best practice care for musculoskeletal pain look like? Eleven consistent recommendations from high-quality clinical practice guidelines: systematic review. Br J Sports Med. 2019
- Giuffrida A และคณะ. Conservative vs. surgical approach for degenerative meniscal injuries: a systematic review of clinical evidence. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2020
โรคและภาวะที่เกี่ยวข้อง
เขียนโดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ