การดูแลตนเองเบื้องต้น

สิ่งที่คุณทำเองระหว่างรอพบแพทย์ หรือระหว่างการรักษา มีผลมากกว่าที่หลายคนคิด หน้านี้รวมสิ่งที่ทำได้จริง และสิ่งที่ควรเลิกเชื่อ

หัวข้อในหน้านี้

เริ่มจากสิ่งที่คุณควบคุมได้

ระหว่างรอนัด หรือระหว่างที่กำลังรักษาอยู่ มีหลายอย่างที่คุณทำเองได้และมีผลจริง การทบทวนแนวทางเวชปฏิบัติคุณภาพสูงสำหรับอาการปวดกล้ามเนื้อและกระดูก สรุปข้อแนะนำที่ตรงกัน 11 ข้อ ซึ่งรวมถึงการให้ความรู้แก่ผู้ป่วย การส่งเสริมการเคลื่อนไหวและการออกกำลังกาย และการพยายามให้ผู้ป่วยยังทำงานต่อได้

สี่ภาพ ได้แก่ การเดินในสวน การนอนหลับตอนกลางคืน การนั่งบนโซฟาโดยประคบร้อนที่บ่าและประคบเย็นที่เข่า และการนั่งพักจิบน้ำระหว่างทำงานบ้าน
สี่อย่างที่เริ่มได้เองที่บ้าน การเคลื่อนไหว การนอน ความร้อนความเย็น และการพักเป็นช่วง ๆภาพ: รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ

ปรับกิจกรรม ไม่ใช่หยุดกิจกรรม

คนจำนวนมากตีความ “พัก” ว่าคือหยุดทุกอย่าง แต่สิ่งที่ได้ผลกว่าคือการ ปรับ

  • ลดสิ่งที่ทำให้ปวดแปลบ แต่ยังทำสิ่งที่ทำได้ต่อ
  • แบ่งงานหนักออกเป็นช่วงสั้น ๆ แทนที่จะทำรวดเดียว
  • เปลี่ยนอิริยาบถบ่อย ๆ ไม่นั่งหรือยืนท่าเดียวนาน
  • ถ้าทำอะไรแล้วปวดมากขึ้นข้ามวัน ครั้งหน้าให้ลดลงประมาณหนึ่งในสาม
สองภาพ ได้แก่ การลุกขึ้นยืดตัวข้างโต๊ะทำงาน และการยกกล่องขึ้นโดยย่อเข่าและถือไว้ชิดลำตัว
การปรับวิธีทำ มักทำให้งานเดิมยังทำต่อได้ โดยไม่ต้องเลิกทำทั้งหมดภาพ: รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ

ความร้อนและความเย็น

ทั้งสองอย่างเป็นเครื่องมือบรรเทาอาการ ไม่ใช่การรักษาต้นเหตุ ในทางปฏิบัติ

  • ความเย็น มักช่วยในช่วงที่เพิ่งบาดเจ็บและมีอาการบวม
  • ความร้อน มักช่วยเรื่องกล้ามเนื้อตึงและอาการเรื้อรัง

ห่อผ้าทุกครั้ง อย่าวางแผ่นร้อนหรือเย็นลงบนผิวโดยตรง และระวังเป็นพิเศษหากคุณมีอาการชา เป็นเบาหวาน หรือมีปัญหาการไหลเวียนเลือด เพราะคุณอาจไม่รู้สึกว่าผิวหนังกำลังถูกทำร้าย

เรื่องที่คนมองข้าม

การนอน ความปวดทำให้หลับยาก และการนอนไม่พอทำให้รู้สึกปวดมากขึ้น เป็นวงจรที่ป้อนกลับกันเอง ถ้าอาการรบกวนการนอนต่อเนื่อง ให้บอกแพทย์ เพราะเป็นข้อมูลที่มีประโยชน์ในการวางแผน

น้ำหนักตัว ทุกก้าวที่เดิน ข้อเข่ารับแรงหลายเท่าของน้ำหนักตัว การลดน้ำหนักแม้ไม่มากจึงลดภาระที่ข้อได้ชัดเจน และช่วยได้ทั้งข้อเข่าและข้อสะโพก

การทำงานต่อ หนึ่งใน 11 ข้อแนะนำที่ตรงกันคือการพยายามให้ผู้ป่วยยังทำงานได้ การหยุดงานยาวมักไม่ได้ทำให้หายเร็วขึ้น และทำให้กลับไปทำงานได้ยากขึ้น ถ้างานของคุณหนัก ให้คุยเรื่องการปรับงานชั่วคราวแทนการหยุดทั้งหมด

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์

คำถามที่ควรถามแพทย์

  • กิจกรรมใดที่ฉันควรลดในตอนนี้ และอะไรที่ทำต่อได้
  • ฉันควรประคบร้อนหรือเย็น และนานเท่าไร
  • อาการแบบใดที่ถือว่าปกติ และแบบใดที่ต้องกลับมาพบคุณ
  • ควรปรับงานหรือท่าทางในการทำงานอย่างไร
  • ควรเห็นความเปลี่ยนแปลงภายในกี่สัปดาห์

คำถามที่พบบ่อย

ควรประคบร้อนหรือเย็น

ในทางปฏิบัติ ความเย็นมักช่วยในช่วงที่เพิ่งบาดเจ็บและมีอาการบวม ส่วนความร้อนมักช่วยเรื่องความตึงของกล้ามเนื้อและอาการเรื้อรัง ทั้งสองอย่างเป็นการบรรเทาอาการชั่วคราว ไม่ได้รักษาต้นเหตุ ให้เลือกสิ่งที่ทำให้คุณสบายขึ้นและขยับได้มากขึ้น

ควรนอนพักไหม

การพักช่วยได้ในช่วงแรกที่อาการกำเริบ แต่การพักสนิทหลายวันทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรงและข้อฝืดเร็วมาก แนวทางปัจจุบันแนะนำให้ขยับต่อเท่าที่ทำได้

อาหารเสริมช่วยได้ไหม

เว็บไซต์นี้ไม่แนะนำผลิตภัณฑ์ใด และหลักฐานของอาหารเสริมหลายชนิดยังไม่ชัดเจน หากคุณกำลังใช้อยู่หรือคิดจะใช้ ให้บอกแพทย์หรือเภสัชกร โดยเฉพาะถ้าคุณใช้ยาอื่นอยู่ด้วย

แหล่งอ้างอิง

  1. Lin I และคณะ. What does best practice care for musculoskeletal pain look like? Eleven consistent recommendations from high-quality clinical practice guidelines: systematic review. Br J Sports Med. 2019

โรคและภาวะที่เกี่ยวข้อง

เขียนโดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ