ไหล่

ข้อไหล่ติด

ภาวะที่เยื่อหุ้มข้อไหล่หนาตัวและตึงขึ้น ทำให้ไหล่ค่อย ๆ ขยับได้น้อยลงและปวด มักดำเนินไปเป็นระยะและใช้เวลาหลายเดือน แต่ผู้ป่วยส่วนใหญ่ดีขึ้นมาก

หญิงสูงวัยเอื้อมมือขึ้นไปหยิบของบนชั้นวาง โดยยกแขนได้ไม่สุดและใช้มืออีกข้างกุมไหล่ที่มีแสงสีแดง
หัวข้อในหน้านี้

โรคนี้คืออะไร

รอบข้อไหล่ของคุณมีถุงเนื้อเยื่อบาง ๆ หุ้มอยู่ เรียกว่า (joint capsule) ปกติถุงนี้จะหลวมและยืดหยุ่น จึงยกแขนขึ้นเหนือศีรษะและเอื้อมไพล่หลังได้

ในภาวะข้อไหล่ติด เยื่อหุ้มข้อเกิดการอักเสบ หนาตัวขึ้น และหดตัวจนรัดข้อไว้ ไหล่จึงขยับได้น้อยลงเรื่อย ๆ ชื่อทางการแพทย์คือ adhesive capsulitis หรือ frozen shoulder

จุดที่ทำให้ภาวะนี้ต่างจากอาการปวดไหล่ทั่วไปคือ ไหล่ขยับได้น้อยลงทั้งสองแบบ คือทั้งตอนที่คุณยกแขนเอง และตอนที่คนอื่นจับแขนขยับให้ในขณะที่คุณผ่อนคลายเต็มที่ ถ้ากล้ามเนื้อเจ็บจนคุณยกเองไม่ไหวแต่คนอื่นช่วยขยับให้ได้จนสุด นั่นมักเป็นปัญหาอื่น

ภาพวาดกายวิภาคข้อไหล่มองจากด้านหน้า แสดงเยื่อหุ้มข้อรอบหัวกระดูกต้นแขนที่หนาตัวขึ้นและระบายเป็นสีส้ม
เยื่อหุ้มข้อที่หนาและตึงขึ้น คือเหตุผลที่ไหล่ขยับได้น้อยลงแม้จะพยายามเต็มที่ภาพ: รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ

อาการ

อาการหลักมีสองอย่างที่มาด้วยกันคือ ปวด และ ขยับได้น้อยลง โดยความปวดมักมาก่อน แล้วอาการติดจึงตามมา

สิ่งที่ผู้ป่วยมักเล่าให้ฟังคือ

  • ปวดตื้อ ๆ ที่ไหล่และต้นแขน บางครั้งร้าวลงมาถึงข้อศอก
  • ปวดมากขึ้นตอนกลางคืน จนพลิกตัวทับข้างนั้นแล้วตื่น
  • เอื้อมหยิบของบนชั้นสูง คาดเข็มขัดนิรภัย หรือเอื้อมไพล่หลังไปหยิบกระเป๋าสตางค์ได้ยากขึ้น
  • ใส่เสื้อผ่าหน้า สวมเสื้อชั้นใน หรือหวีผมได้ลำบาก
  • ขยับไหล่แล้วมีอาการปวดแปลบเวลาเผลอเคลื่อนไหวเร็ว ๆ

ภาวะนี้ดำเนินไปเป็นระยะ

ภาวะข้อไหล่ติดมักดำเนินไปตามรูปแบบที่พอคาดเดาได้ การรู้ว่าตัวเองอยู่ระยะไหนช่วยให้เข้าใจว่าควรทุ่มเทกับอะไรในตอนนี้

ระยะที่ 1 — ระยะก่อนข้อติด (โดยทั่วไปเดือนที่ 1–3) ไหล่เริ่มรู้สึกเมื่อย ปวดตื้อ ๆ และติดเล็กน้อย ความปวดอยู่ในระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง มักปวดมากขึ้นตอนกลางคืนหรือเมื่อเอื้อมไปบางทิศทาง พิสัยการเคลื่อนไหวยังใกล้เคียงปกติ แต่รู้สึกไหล่ไวต่อการกระตุ้น การขยับเบา ๆ อย่างสม่ำเสมอในช่วงนี้คือสิ่งที่ดีที่สุดที่ทำได้

ระยะที่ 2 — ระยะเริ่มติด (โดยทั่วไปเดือนที่ 4–9) เยื่อหุ้มข้อกำลังอักเสบและเริ่มหนาตัวขึ้น ความปวดรุนแรงขึ้นมาก โดยเฉพาะเวลาขยับและตอนกลางคืน อาการติดเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว อย่าฝืนไหล่ในช่วงนี้ ให้ควบคุมความปวดก่อน และรักษาพิสัยที่ยังมีอยู่ไว้

ระยะที่ 3 — ระยะข้อติด (โดยทั่วไปเดือนที่ 10–14) การอักเสบเริ่มสงบลง แต่เยื่อหุ้มข้อตึงมากและข้อรู้สึกเหมือนติดแน่น ความปวดมักลดลงและจะรู้สึกเมื่อพยายามฝืนไปจนสุดพิสัย อาการติดรุนแรงที่สุดในระยะนี้ โดยเฉพาะการกางแขน ยกขึ้น และเอื้อมไพล่หลัง ระยะนี้คือช่วงที่การยืดอย่างสม่ำเสมอและใจเย็นได้ผลมากที่สุด

ระยะที่ 4 — ระยะคลายตัว (โดยทั่วไปเดือนที่ 15–24) เยื่อหุ้มข้อเริ่มคลายตัว การเคลื่อนไหวและความยืดหยุ่นค่อย ๆ กลับมา และความปวดลดลงเรื่อย ๆ ผู้ป่วยส่วนใหญ่ดีขึ้นมาก แม้บางคนอาจยังมีอาการติดเล็กน้อยหรือปวดเป็นครั้งคราว การฝึกอย่างสม่ำเสมอคือสิ่งที่ทำให้พิสัยที่ได้มากลายเป็นพิสัยที่อยู่กับเราถาวร

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

ในหลายราย ภาวะนี้เกิดขึ้นเองโดยไม่มีเหตุนำที่ชัดเจน เรียกว่าชนิดปฐมภูมิ (primary) ส่วนอีกกลุ่มเกิดตามหลังเหตุการณ์บางอย่างที่ทำให้ไหล่หยุดขยับไประยะหนึ่ง เช่น หลังผ่าตัด หลังกระดูกแขนหัก หรือหลังใส่ผ้าคล้องแขนนาน ๆ

ปัจจัยที่พบว่าเกี่ยวข้องได้แก่

  • อายุ 40–60 ปี เป็นช่วงที่พบบ่อยที่สุด
  • เพศหญิง พบบ่อยกว่าเพศชาย
  • เบาหวาน เป็นปัจจัยที่ชัดเจนที่สุด ผู้ที่เป็นเบาหวานมีโอกาสเกิดสูงกว่าและมักใช้เวลานานกว่า
  • โรคไทรอยด์ ทั้งไทรอยด์ทำงานมากและน้อยเกินไป
  • การที่ไหล่ไม่ได้ขยับไประยะหนึ่ง เช่น หลังผ่าตัดเต้านม หลังผ่าตัดหัวใจ หรือหลังบาดเจ็บที่แขน

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์

ภาวะข้อไหล่ติดทำให้ปวดและใช้เวลานาน แต่ไม่ใช่ภาวะอันตราย อาการด้านล่างนี้ไม่ใช่รูปแบบปกติของโรค และอาจหมายถึงมีปัญหาอื่นเกิดขึ้น

นอกเหนือจากอาการเร่งด่วนข้างต้น ควรไปพบแพทย์เมื่อ

  • ไหล่เริ่มเมื่อยและติดมากกว่าสองถึงสามสัปดาห์ โดยไม่ดีขึ้น
  • ความปวดตอนกลางคืนรบกวนการนอนติดต่อกันหลายคืน
  • คุณเริ่มเลี่ยงการใช้แขนข้างนั้นในกิจวัตรประจำวัน

การไปพบแพทย์ตั้งแต่ระยะแรก ขณะที่พิสัยการเคลื่อนไหวยังดีอยู่ เป็นช่วงที่ดูแลได้ง่ายที่สุด เพราะรักษาพิสัยไว้ง่ายกว่าเอากลับคืน

แพทย์วินิจฉัยอย่างไร

ส่วนใหญ่แพทย์วินิจฉัยได้จากการซักประวัติและการตรวจร่างกาย ไม่จำเป็นต้องตรวจพิเศษเสมอไป

การตรวจร่างกาย แพทย์จะวัดว่าคุณยกแขนและหมุนแขนได้แค่ไหนเมื่อทำเอง แล้ววัดซ้ำโดยแพทย์เป็นคนจับแขนขยับให้ในขณะที่คุณผ่อนคลาย ถ้าทั้งสองแบบจำกัดเหมือนกัน โดยเฉพาะการหมุนแขนออกด้านนอก อาการลักษณะนี้อาจเกี่ยวข้องกับภาวะข้อไหล่ติด

เอกซเรย์ มักทำเพื่อดูว่ามีสาเหตุอื่นซ่อนอยู่หรือไม่ เช่น ข้อไหล่เสื่อม หินปูนเกาะเอ็น หรือกระดูกหักเก่า ในภาวะข้อไหล่ติดแท้ ๆ ภาพเอกซเรย์มักดูปกติ

อัลตราซาวด์หรือ MRI ไม่จำเป็นในผู้ป่วยส่วนใหญ่ แพทย์จะพิจารณาเมื่อสงสัยปัญหาอื่นร่วมด้วย เช่น เอ็นหมุนไหล่ฉีกขาด หรือเมื่ออาการไม่เป็นไปตามรูปแบบที่คาด

การตรวจเลือด แพทย์อาจตรวจน้ำตาลในเลือดหรือการทำงานของไทรอยด์ เพราะทั้งสองอย่างเกี่ยวข้องกับภาวะนี้และมีผลต่อการดูแลระยะยาว

แนวทางการรักษา

เป้าหมายเรียงตามลำดับคือ คุมความปวดให้อยู่ก่อน รักษาพิสัยที่ยังมีไว้ แล้วจึงค่อย ๆ เอาพิสัยที่เสียไปกลับคืน

การรักษาโดยไม่ผ่าตัด

ผู้ป่วยส่วนใหญ่ดีขึ้นด้วยวิธีที่ไม่ต้องผ่าตัด

การขยับและการยืดด้วยตัวเอง เป็นหัวใจของการรักษา ทำครั้งละน้อยแต่บ่อย ๆ ดีกว่าทำครั้งเดียวนาน ๆ ท่าบริหารในหัวข้อถัดไปแบ่งตามระยะไว้แล้ว

กายภาพบำบัด นักกายภาพบำบัดช่วยจัดโปรแกรมให้เหมาะกับระยะที่คุณเป็น และช่วยตรวจว่าคุณทำท่าถูกต้องหรือไม่ หลักฐานทางวิชาการยังไม่สามารถบอกได้ชัดว่ารูปแบบหรือความถี่แบบใดดีที่สุด แต่แนวทางเวชปฏิบัติส่วนใหญ่แนะนำการออกกำลังกายเป็นการรักษาพื้นฐานของอาการปวดไหล่ทุกชนิด

ยาแก้ปวด แพทย์หรือเภสัชกรอาจแนะนำยาแก้ปวดกลุ่มพาราเซตามอล หรือยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ เพื่อให้คุณขยับและนอนได้ ยาแต่ละกลุ่มมีข้อควรระวังต่างกัน โดยเฉพาะในผู้ที่มีโรคกระเพาะ โรคไต หรือกินยาละลายลิ่มเลือดอยู่ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยาเสมอ

ประคบร้อนหรือเย็น ใช้แผ่นประคบเย็นหรือแผ่นประคบร้อนห่อผ้าขนหนู นานไม่เกิน 20 นาที ช่วยลดอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ เลือกแบบที่รู้สึกสบายกว่าสำหรับคุณ

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

ประคบร้อนหรือเย็นการประคบใช้ในช่วงพัก โดยมีผ้าห่อคั่นไว้เสมอวิดีโอจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · คลิปสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

สิ่งที่แพทย์อาจพิจารณาเพิ่มเติม เป็นการตัดสินใจของแพทย์ ไม่ใช่สิ่งที่เลือกเองได้

  • การฉีดยาเข้าข้อ เมื่อความปวดเป็นอุปสรรคต่อการทำกายภาพบำบัด
  • การฉีดยาร่วมกับกายภาพบำบัด แทนการใช้อย่างใดอย่างหนึ่งเพียงอย่างเดียว
  • ทางเลือกยาฉีดชนิดอื่นในกรณีที่ไม่เหมาะกับสเตียรอยด์

การผ่าตัด

ผู้ป่วยส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัด แพทย์จะพิจารณาเมื่ออาการติดยังรบกวนชีวิตประจำวันอย่างมาก หลังจากดูแลด้วยวิธีอื่นอย่างเต็มที่มาแล้วระยะหนึ่ง

ทางเลือกที่มีคือ

  • การดัดข้อภายใต้การระงับความรู้สึก (manipulation under anaesthesia) แพทย์ดัดไหล่ให้ขยับจนสุดพิสัยขณะที่คุณหลับ เพื่อให้เยื่อหุ้มข้อที่รัดอยู่คลายออก
  • การผ่าตัดส่องกล้องเพื่อคลายเยื่อหุ้มข้อ (arthroscopic capsular release) แพทย์ใส่กล้องขนาดเล็กเข้าไปในข้อและตัดคลายส่วนที่ตึงที่สุด

สิ่งที่ต้องเข้าใจคือ การผ่าตัดไม่ได้จบที่ห้องผ่าตัด พิสัยที่ได้มาในวันผ่าตัดจะอยู่ต่อได้ก็ต่อเมื่อทำกายภาพบำบัดต่อเนื่องหลังจากนั้น สอบถามแพทย์ถึงข้อดี ข้อเสีย และสิ่งที่ต้องทำหลังผ่าตัดให้ครบก่อนตัดสินใจ

ภาพสองช่อง ช่องซ้ายหญิงคนหนึ่งยืนก้มตัวใช้มือข้างที่ดียันโต๊ะและปล่อยแขนอีกข้างห้อยลง ช่องขวายืนหันข้างเข้าหาผนังและไต่มือขึ้นไปบนผนัง
ท่าที่เริ่มด้วยการปล่อยแขนห้อย ก่อนจะไปถึงท่าที่ต้องใช้แรงของไหล่เองภาพ: รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ

การฟื้นตัวและการฟื้นฟู

ท่าบริหารด้านล่างแบ่งตามระยะ ให้เลือกทำตามระยะที่คุณเป็นอยู่ในตอนนี้ ไม่ต้องทำทั้งหมด

ระยะที่ 1 — รักษาพิสัยที่ยังมีอยู่

แกว่งแขนแบบลูกตุ้ม

10 ครั้งต่อทิศทาง

โน้มตัวไปข้างหน้าและปล่อยแขนห้อยให้ผ่อนคลายเต็มที่ แกว่งเป็นวงกลมเล็ก ๆ แล้วแกว่งหน้า-หลังเบา ๆ

ข้อสังเกต ถ้ารู้สึกว่าไหล่ต้องออกแรง แสดงว่าแกว่งกว้างเกินไป

ผู้ป่วยโน้มตัวไปข้างหน้า มือหนึ่งวางบนโต๊ะ ปล่อยแขนข้างที่ปวดห้อยลงและแกว่งเป็นวงเล็ก ๆ เบา ๆ แล้วยืนตรง

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

ภาพประกอบจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · ภาพสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

ไต่นิ้วขึ้นผนัง — 5 ครั้ง ช้า ๆหันหน้าเข้าผนัง ไต่นิ้วขึ้นไปจนรู้สึกตึง ค้างไว้ แล้วไต่กลับลงมา หยุดที่ความตึง ไม่ใช่ที่ความปวดวิดีโอจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · คลิปสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

หมุนแขนออกโดยมีตัวช่วย

8 ครั้ง · ค้างไว้ 5 วินาที

หนีบข้อศอกไว้ข้างลำตัวและงอ 90 องศา ใช้ไม้หรือมือข้างที่ดีช่วยหมุนแขนออกด้านนอก

ข้อสังเกต ข้อศอกต้องแนบชายโครงตลอดเวลา

ผู้ป่วยนอนหงาย ศอกข้างที่ปวดแนบลำตัวบนผ้าขนหนูพับ ถือไม้ด้วยสองมือ แล้วใช้แขนข้างที่ดีดันปลายแขนข้างที่ปวดให้หมุนออกด้านนอกช้า ๆ แล้วกลับ

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

ภาพประกอบจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · ภาพสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

จัดตำแหน่งสะบัก — 10 ครั้งค่อย ๆ ดึงสะบักไปด้านหลังและลงล่าง ขยับเล็กน้อย ไม่ยักไหล่ คอต้องผ่อนคลายอยู่ตลอดวิดีโอจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · คลิปสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

ระยะที่ 2 — คุมความปวด และรักษาการเคลื่อนไหวไว้

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

ไถแขนขึ้นผนัง — 8 ครั้งวางท่อนแขนบนผนัง ไถขึ้นไปให้สูงที่สุดเท่าที่ยังสบาย จดความสูงที่ดีที่สุดไว้ เป็นสัญญาณความก้าวหน้าที่ชัดที่สุดวิดีโอจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · คลิปสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

ยกแขนเหนือศีรษะโดยมีตัวช่วย

8 ครั้ง · ค้างไว้ 10 วินาที

จับไม้ด้วยมือทั้งสองข้าง ใช้แขนข้างที่ดีดันแขนข้างที่ติดขึ้นไป

ข้อสังเกต หายใจออกขณะดันเข้าสู่ช่วงที่ตึง

ผู้ป่วยนอนหงายชันเข่า ถือไม้ด้วยสองมือ ยกไม้ขึ้นเหนือศีรษะช้า ๆ โดยให้แขนข้างที่ดีเป็นฝ่ายออกแรง แล้วลดลงมาที่หน้าอก

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

ภาพประกอบจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · ภาพสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

ยืดหมุนแขนออก

5 ครั้ง · ค้างไว้ 20 วินาที

ประคองข้อศอกไว้ข้างลำตัว หมุนแขนออกและค้างไว้ที่ปลายพิสัยที่ยังสบาย

ข้อสังเกต ท่านี้มักติดนานที่สุด ต้องใจเย็น

ผู้ป่วยนั่งบนเก้าอี้ ศอกข้างที่ปวดแนบลำตัว ถือไม้ด้วยสองมือ แล้วใช้แขนข้างที่ดีดันปลายแขนข้างที่ปวดออกด้านนอก ค้างไว้ แล้วกลับ

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

ภาพประกอบจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · ภาพสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

ยืดแขนข้ามลำตัว — 5 ครั้ง ค้างไว้ 20 วินาทีนำแขนพาดข้ามหน้าอก ใช้มืออีกข้างประคองเหนือข้อศอก ดึงที่ต้นแขน ห้ามดึงที่ข้อมือวิดีโอจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · คลิปสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

ยืดด้วยผ้าขนหนูไพล่หลัง

6 ครั้ง · ค้างไว้ 10 วินาที

พาดผ้าขนหนูข้ามไหล่ข้างที่ดี ใช้แขนข้างที่ติดจับปลายล่างแล้วค่อย ๆ ดึงขึ้น

ข้อสังเกต ท่านี้คือท่าที่ทำให้คุณกลับมาใส่เสื้อแขนยาวได้

ผู้ป่วยยืน มือด้านบนจับผ้าขนหนูพาดข้ามไหล่ อีกมือจับปลายผ้าไว้ด้านหลัง แล้วมือด้านบนดึงผ้าขึ้นเพื่อพามือด้านล่างเลื่อนขึ้นตามแผ่นหลัง แล้วปล่อยลง

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

ภาพประกอบจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · ภาพสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

ระยะที่ 3 — เริ่มสร้างความแข็งแรง

หมุนแขนออกด้วยยางยืด

2 เซต · เซตละ 12 ครั้ง

ยึดยางยืดระดับเอว ข้อศอกแนบลำตัว หมุนท่อนแขนออกต้านยางยืด

ข้อสังเกต ความแข็งแรงเกิดจากการผ่อนกลับอย่างช้า ๆ

ผู้ป่วยยืนหันด้านข้างให้ยางยืดที่ผูกไว้ระดับเอว มีผ้าม้วนหนีบใต้ศอกข้างที่ปวด แล้วหมุนปลายแขนออกด้านนอกต้านแรงยาง และกลับช้า ๆ

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

ภาพประกอบจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · ภาพสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

หมุนแขนเข้าด้วยยางยืด

2 เซต · เซตละ 12 ครั้ง

ท่าตั้งต้นเหมือนเดิม แต่หมุนท่อนแขนเข้าหาหน้าท้อง

ข้อสังเกต ถ้าข้อศอกเลื่อนออก ให้หนีบผ้าขนหนูม้วนไว้

ผู้ป่วยยืนหันด้านข้างให้ยางยืดที่ผูกไว้ระดับเอว ศอกแนบลำตัว แล้วดึงยางเข้าหาหน้าท้องผ่านด้านหน้าลำตัว และกลับช้า ๆ

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

ภาพประกอบจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · ภาพสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

ดึงยางยืดเข้าหาลำตัว

2 เซต · เซตละ 12 ครั้ง

ดึงข้อศอกทั้งสองข้างไปด้านหลังเลยชายโครง พร้อมบีบสะบักเข้าหากัน

ข้อสังเกต นำด้วยข้อศอก ไม่ใช่มือ

ผู้ป่วยยืนหันหน้าเข้าหายางยืดที่ผูกไว้ระดับอก ดึงด้ามจับทั้งสองข้างเข้าหาลำตัว บีบสะบักเข้าหากัน แล้วปล่อยแขนไปข้างหน้าช้า ๆ

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

ภาพประกอบจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · ภาพสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

ยกแขนไปข้างหน้าแบบเบา

2 เซต · เซตละ 10 ครั้ง

ใช้น้ำหนักเบาหรือไม่ใช้เลย ยกแขนไปข้างหน้าถึงระดับไหล่แล้วค่อย ๆ ลดลง

ข้อสังเกต เพิ่มน้ำหนักเมื่อทำได้สบายโดยไม่ต้องยักไหล่

ผู้ป่วยยืนถือตุ้มน้ำหนักเล็ก ๆ ไว้ข้างลำตัว ยกแขนเหยียดตรงไปข้างหน้าจนถึงระดับไหล่ แล้วลดลงช้า ๆ

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

ภาพประกอบจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · ภาพสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

ถือของเดิน

3 ครั้ง · ครั้งละ 30 วินาที

ถือกระเป๋าหรือน้ำหนักไว้ข้างลำตัว เดินตัวตรง

ข้อสังเกต เป็นท่าสร้างความแข็งแรงที่ใช้ได้จริงที่สุด

ผู้ป่วยเดินตัวตรงถือตุ้มน้ำหนักไว้ข้างลำตัวด้วยมือข้างเดียว ไหล่อยู่ระดับเดียวกัน แล้วหยุด

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

ภาพประกอบจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · ภาพสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

ระยะที่ 4 — กลับไปใช้ชีวิตตามปกติ

ระยะนี้ไม่ได้วัดกันที่จำนวนครั้ง แต่วัดกันที่สิ่งที่คุณทำได้ในชีวิตจริง ค่อย ๆ ไต่ขึ้นทีละระดับ

  1. ดูแลตัวเอง — ใส่เสื้อ ล้างหน้า หวีผม โดยไม่ต้องวางแผนหลบไหล่ ทำได้ทุกวัน
  2. เอื้อมในชีวิตประจำวัน — หยิบของบนชั้นสูง คาดเข็มขัดนิรภัย เอื้อมไพล่หลัง
  3. ลงน้ำหนัก — ถือกระเป๋าที่มีของเต็ม ยกของเหนือศีรษะ ออกกำลังกายแบบมีแรงต้าน สัปดาห์ละ 3 ครั้ง
  4. ชีวิตของคุณ — กลับไปเข้ายิม เล่นกีฬา หรือทำสิ่งที่งานของคุณต้องใช้ไหล่
ผู้ชายยืนในห้องน้ำ ยกแขนข้างที่มีอาการขึ้นหวีผม
1. ดูแลตัวเอง — หวีผมได้โดยไม่ต้องคิดเลี่ยงไหล่ภาพจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · ภาพสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์
ผู้ชายเอื้อมมือวางผ้าขนหนูพับบนชั้นวางที่สูง
2. เอื้อมหยิบในชีวิตประจำวัน — ชั้นวางระดับศีรษะภาพจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · ภาพสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์
ผู้ชายอุ้มกล่องกระดาษที่มีของเต็มด้วยสองแขน เดินผ่านห้องครัว
3. รับน้ำหนัก — ถือของที่มีน้ำหนักจริงภาพจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · ภาพสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์
ผู้ชายแขวนเสื้อบนราวระดับไหล่ในห้องซักรีด
4. กลับสู่ชีวิตของคุณ — งานประจำวันที่เคยทำไม่ได้เพราะไหล่ภาพจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · ภาพสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

เมื่อการเคลื่อนไหวของคุณกลับมาเป็นปกติและความปวดเหลือน้อยมาก ให้คงท่าบริหารสั้น ๆ ไว้อย่างสม่ำเสมอ เพื่อไม่ให้อาการติดกลับมาอีก

การนอน

สำหรับคนส่วนใหญ่ ความปวดตอนกลางคืนคือส่วนที่ยากที่สุดของระยะปวด ท่าเหล่านี้ช่วยได้ระหว่างรออาการสงบ

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

นอนหงาย มีหมอนรองแขนนอนหงายและวางหมอนรองใต้ท่อนแขนข้างที่มีอาการ เพื่อไม่ให้แขนห้อยหรือตกไปด้านหลังวิดีโอจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · คลิปสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

นอนตะแคงข้างที่ดี กอดหมอนนอนตะแคงทับข้างที่ไม่มีอาการ และวางแขนข้างที่ปวดไว้บนหมอนด้านหน้าระดับอกวิดีโอจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · คลิปสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

นอนหนุนสูงเก้าอี้ปรับเอนหรือหมอนหนุนเป็นชั้น ๆ มักปวดน้อยกว่านอนราบในระยะที่ปวดมากวิดีโอจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · คลิปสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

ถ้าอาการติดทำให้ตื่นกลางดึกลองแกว่งแขนแบบลูกตุ้มเบา ๆ หรือขยับช้า ๆ ดีกว่านอนนิ่งรอให้หายเองวิดีโอจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · คลิปสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

การป้องกันและการดูแลตนเอง

ยังไม่มีวิธีที่พิสูจน์ได้ว่าป้องกันภาวะข้อไหล่ติดไม่ให้เกิดขึ้นได้ สิ่งที่ทำได้คือลดโอกาสที่อาการจะรุนแรงและยืดเยื้อ

ขยับเบา ๆ อย่างสม่ำเสมอ การหยุดขยับแขนไปเลยจะทำให้ข้อติดมากขึ้น ยืดแค่พอตึงเบา ๆ หยุดทันทีถ้าปวดแปลบ และหลีกเลี่ยงการเอื้อมหรือกระตุกแขนแรง ๆ

ดูแลโรคประจำตัว โดยเฉพาะเบาหวานและโรคไทรอยด์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับภาวะนี้โดยตรง

อย่าปล่อยให้ไหล่หยุดขยับหลังบาดเจ็บหรือหลังผ่าตัด ถ้าคุณต้องใส่ผ้าคล้องแขน ให้ถามแพทย์ว่าขยับข้อศอก ข้อมือ และสะบักได้แค่ไหนตั้งแต่วันแรก

การแต่งตัวและการอาบน้ำ

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

การแต่งตัวใส่เสื้อโดยสอดแขนข้างที่บาดเจ็บก่อน และถอดเสื้อโดยดึงแขนข้างที่บาดเจ็บออกเป็นลำดับสุดท้าย เลือกเสื้อหลวม ๆ เสื้อผ่าหน้า และรองเท้าแบบสวม จะช่วยให้ง่ายขึ้นวิดีโอจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · คลิปสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

คลิปสั้น ไม่มีเสียง จะเริ่มโหลดเมื่อคุณกดเล่น

การอาบน้ำใช้แขนข้างที่ดีในการฟอกและล้าง ปล่อยแขนข้างที่บาดเจ็บห้อยตามสบาย ใช้ฟองน้ำด้ามยาวช่วยเอื้อมถึงหลัง แล้วซับให้แห้งแทนการถูวิดีโอจากแอปดูแลข้อไหล่ติด โดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ · คลิปสร้างด้วยปัญญาประดิษฐ์

คำถามที่ควรถามแพทย์

  • อาการไหล่ของฉันเข้าได้กับภาวะข้อไหล่ติดหรือไม่ และตอนนี้น่าจะอยู่ระยะไหน
  • ต้องตรวจเพิ่มเติมอะไรหรือไม่ และการตรวจนั้นจะเปลี่ยนแนวทางการรักษาอย่างไร
  • ฉันควรทำท่าบริหารแบบไหน วันละกี่ครั้ง และควรหยุดเมื่อรู้สึกอย่างไร
  • ควรพบนักกายภาพบำบัดหรือไม่ และควรพบบ่อยแค่ไหน
  • ยาที่ฉันกินอยู่ตอนนี้ปลอดภัยกับโรคประจำตัวของฉันหรือไม่

คำถามที่พบบ่อย

ข้อไหล่ติดหายเองได้ไหม

ผู้ป่วยส่วนใหญ่ดีขึ้นมากเมื่อเวลาผ่านไป แต่ใช้เวลานาน บางรายเป็นปีถึงสองปี การขยับและยืดอย่างสม่ำเสมอช่วยให้พิสัยกลับมาได้มากกว่าและเร็วกว่าการรอเฉย ๆ ควรพบแพทย์เพื่อยืนยันว่าอาการนี้เกิดจากข้อไหล่ติดจริง

ทำไมถึงปวดมากตอนกลางคืน

ตอนกลางวันคุณขยับไหล่อยู่ตลอดและมีสิ่งอื่นดึงความสนใจ พอนอนนิ่ง ๆ ข้อจะแข็งขึ้นและความปวดชัดขึ้น การนอนทับไหล่ข้างที่มีอาการโดยตรงเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของการตื่นกลางดึก การจัดท่านอนและใช้หมอนรองแขนช่วยได้มาก

ควรฝืนยืดให้สุดแรงเพื่อให้หายเร็วขึ้นหรือไม่

ไม่ควร การฝืนแรง ๆ โดยเฉพาะในระยะที่ยังปวดมาก มักทำให้ปวดมากขึ้นและถอยหลัง ให้ยืดจนรู้สึกตึง ไม่ใช่จนปวดแปลบ และค้างไว้ให้นานขึ้นแทนที่จะดึงให้แรงขึ้น ถ้าเช้าวันถัดไปยังแย่กว่าเดิม แสดงว่าทำมากเกินไป

ต้องผ่าตัดไหม

ผู้ป่วยส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัด การผ่าตัดหรือการดัดข้อภายใต้การระงับความรู้สึกเป็นทางเลือกสำหรับผู้ที่อาการติดยังรบกวนชีวิตประจำวันมาก หลังจากดูแลด้วยวิธีอื่นอย่างเต็มที่มาแล้วระยะหนึ่ง เป็นการตัดสินใจร่วมกันระหว่างคุณกับแพทย์

อีกข้างจะเป็นด้วยไหม

บางคนเป็นที่ไหล่อีกข้างในภายหลัง โดยทั่วไปไหล่ข้างเดิมมักไม่กลับมาเป็นซ้ำ หากไหล่อีกข้างเริ่มมีอาการเมื่อยและติด ควรปรึกษาแพทย์ตั้งแต่เนิ่น ๆ เพราะช่วงที่พิสัยยังดีคือช่วงที่ดูแลได้ง่ายที่สุด

เป็นเบาหวานแล้วเกี่ยวข้องกันอย่างไร

ภาวะข้อไหล่ติดพบได้บ่อยกว่าในผู้ที่เป็นเบาหวาน และมักใช้เวลานานกว่า จึงควรแจ้งแพทย์ว่าคุณเป็นเบาหวาน และดูแลระดับน้ำตาลควบคู่ไปกับการฟื้นฟูไหล่

แหล่งอ้างอิง

  1. Kirker K และคณะ. Manual therapy and exercise for adhesive capsulitis: a systematic review with meta-analysis. J Man Manip Ther. 2023
  2. Lowry V และคณะ. A Systematic Review of Clinical Practice Guidelines on the Diagnosis and Management of Various Shoulder Disorders. Arch Phys Med Rehabil. 2024

แอปช่วยดูแลตัวเองสำหรับภาวะนี้

ใช้งานฟรี จัดทำโดยผู้เขียนบทความนี้เอง

ดูแลข้อไหล่ติด

พาคุณทำท่าบริหารข้อไหล่ทีละขั้นตอนพร้อมคลิปสาธิต และแนะนำวิธีจัดท่านอนและใช้ชีวิตประจำวันให้เจ็บน้อยลง

เปิดแอป

อ่านเพิ่มเติมเรื่องที่เกี่ยวข้อง

หน้าเหล่านี้อธิบายการตรวจ การรักษา และการฟื้นฟูที่มักพบร่วมกับภาวะนี้ ไว้อ่านเป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่ลำดับการรักษาที่จัดไว้สำหรับคุณ แผนที่เหมาะกับคุณต้องมาจากแพทย์ที่ได้ตรวจคุณจริง

เรื่องที่เกี่ยวข้อง

เขียนโดย รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ