ปวดคอ

โรคนี้คืออะไร

คอของคุณมีกระดูกสันหลังเจ็ดข้อ ทำหน้าที่รับน้ำหนักศีรษะซึ่งหนักประมาณ 4–5 กิโลกรัม และยังต้องหันและก้มเงยได้กว้าง กล้ามเนื้อและเอ็นจำนวนมากทำงานตลอดเวลาเพื่อประคองสมดุลนี้

ในผู้ป่วยส่วนใหญ่ อาการปวดคอมาจากกล้ามเนื้อและข้อต่อที่ทำงานหนักหรืออยู่ในท่าเดิมนาน ไม่ได้เกิดจากความเสียหายของโครงสร้างที่ร้ายแรง

อาการ

• ปวดตื้อ ๆ หรือตึงบริเวณคอและบ่า อาจร้าวขึ้นท้ายทอย
• หันคอหรือก้มเงยได้น้อยลง โดยเฉพาะตอนตื่นนอน
• ปวดศีรษะที่เริ่มจากท้ายทอย
• กล้ามเนื้อบ่าเป็นก้อนตึงเวลาคลำ

อาการที่บอกว่าอาจมีเส้นประสาทเกี่ยวข้อง ได้แก่ ปวดร้าวลงแขนเลยข้อศอกไป ชาหรือรู้สึกซ่าที่นิ้วมือ และแขนอ่อนแรง

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

• อยู่ในท่าเดิมนาน เช่น ทำงานหน้าจอ ก้มดูโทรศัพท์ หรือขับรถทางไกล
• นอนผิดท่าหรือหมอนไม่เหมาะ
• ความเครียดและการนอนไม่พอ ทำให้กล้ามเนื้อคอและบ่าเกร็งตัวมากขึ้น
• การบาดเจ็บ เช่น คอสะบัดจากอุบัติเหตุรถยนต์
• ความเสื่อมของกระดูกคอตามอายุ ซึ่งอาจทำให้ช่องทางออกของเส้นประสาทแคบลง
• การสูบบุหรี่

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์

นอกจากนี้ ควรไปพบแพทย์เมื่อปวดคอนานเกินสี่ถึงหกสัปดาห์โดยไม่ดีขึ้น ปวดร้าวลงแขนพร้อมชา หรือปวดจนนอนไม่หลับติดต่อกันหลายคืน

แพทย์วินิจฉัยอย่างไร

แพทย์จะซักประวัติและตรวจร่างกาย ดูพิสัยการเคลื่อนไหวของคอ คลำหาจุดกดเจ็บ และตรวจกำลัง ความรู้สึก และรีเฟล็กซ์ของแขนทั้งสองข้าง ในบางรายจะตรวจการเดินและการทำงานของมือด้วย เพื่อดูว่ามีการกดทับไขสันหลังหรือไม่

การตรวจภาพ ไม่จำเป็นในผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่ไม่มีสัญญาณเตือน เอกซเรย์ใช้ดูความเสื่อมและความมั่นคง ส่วน MRI ใช้เมื่อสงสัยการกดทับเส้นประสาทหรือไขสันหลัง หรือเมื่อกำลังพิจารณาการรักษาที่รุกล้ำมากขึ้น

แนวทางการรักษา

การรักษาโดยไม่ผ่าตัด

• ขยับคอเบา ๆ อย่างสม่ำเสมอ ในช่วงที่ยังปวด ดีกว่าการอยู่นิ่ง
• ปลอกคอ ไม่แนะนำให้ใส่ต่อเนื่องนาน ๆ เพราะทำให้กล้ามเนื้อคออ่อนแรงลง ใช้ได้เฉพาะช่วงสั้น ๆ ตามที่แพทย์แนะนำ
• ประคบร้อน ช่วยลดอาการเกร็งในหลายคน ห่อผ้าและใช้ไม่เกิน 20 นาที
• ยาแก้ปวด พาราเซตามอลและยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้เสมอ
• กายภาพบำบัด เน้นการฝึกกล้ามเนื้อคอส่วนลึกและกล้ามเนื้อรอบสะบัก รวมถึงการปรับท่าทางการทำงาน
• จัดการความเครียดและการนอน ซึ่งมีผลต่ออาการปวดคอมากกว่าที่คนส่วนใหญ่คิด

การผ่าตัด

พบไม่บ่อย แพทย์จะพิจารณาเมื่อมีการกดทับเส้นประสาทหรือไขสันหลังที่ทำให้อ่อนแรงลงเรื่อย ๆ หรือเมื่อปวดร้าวลงแขนรุนแรงที่ดูแลด้วยวิธีอื่นอย่างเต็มที่แล้วไม่ได้ผล

การฟื้นตัวและการฟื้นฟู

ทำช้า ๆ ในช่วงที่ยังสบาย หยุดถ้าปวดแปลบ หรือถ้าอาการชาที่แขนมากขึ้น

เก็บคาง

2 รอบ · 10 ครั้ง · ค้างไว้ 5 วินาที

นั่งหรือยืนตัวตรง มองตรงไปข้างหน้า เก็บคางเข้าหาลำคอเบา ๆ เหมือนทำคางสองชั้น ค้างไว้ แล้วผ่อน

ข้อสังเกต ไม่ต้องก้มหรือเงยหน้า เป็นการเลื่อนคางไปด้านหลังเท่านั้น

หมุนคอช้า ๆ

ข้างละ 5 ครั้ง · ค้างไว้ 5 วินาที

นั่งตัวตรง หันหน้าไปทางซ้ายช้า ๆ จนรู้สึกตึง ค้างไว้ แล้วกลับมาตรงกลาง จากนั้นสลับข้าง

ข้อสังเกต หมุนเท่าที่รู้สึกตึง ไม่ต้องฝืนให้สุด

ยืดกล้ามเนื้อบ่า

ข้างละ 3 ครั้ง · ค้างไว้ 20 วินาที

นั่งตัวตรง มือขวาจับขอบเก้าอี้ไว้ เอียงศีรษะไปทางซ้ายจนรู้สึกตึงที่บ่าขวา ค้างไว้ แล้วสลับข้าง

ข้อสังเกต ไหล่ข้างที่ยืดต้องไม่ยกขึ้นตาม

หนีบสะบัก

2 รอบ · 10 ครั้ง · ค้างไว้ 5 วินาที

นั่งหรือยืนตัวตรง ปล่อยแขนข้างลำตัว บีบสะบักทั้งสองข้างเข้าหากัน ค้างไว้ แล้วผ่อน

ข้อสังเกต ไหล่ไม่ยกขึ้น และคอต้องผ่อนคลาย

การป้องกันและการดูแลตนเอง

• ตั้งจอให้ขอบบนอยู่ระดับสายตา และวางแป้นพิมพ์ให้ข้อศอกงอประมาณ 90 องศา
• ยกโทรศัพท์ขึ้นมาที่ระดับสายตา แทนการก้มคอลงไปหา
• ลุกเปลี่ยนท่าทุก 30–60 นาที อย่างน้อยยืดตัวสั้น ๆ
• เลือกหมอนที่ทำให้คอเป็นแนวเดียวกับลำตัว ไม่สูงหรือต่ำเกินไป
• ไม่หนีบโทรศัพท์ไว้ระหว่างหูกับไหล่
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอและจัดการความเครียด

คำถามที่ควรถามแพทย์

• อาการปวดคอของฉันมีเส้นประสาทเกี่ยวข้องหรือไม่
• จำเป็นต้องตรวจภาพหรือไม่ และถ้าไม่ เพราะอะไร
• ฉันควรใส่ปลอกคอหรือไม่ และถ้าใส่ ควรใส่นานแค่ไหน
• ควรทำท่าบริหารแบบไหน และควรเลี่ยงท่าใด
• ยาที่แนะนำปลอดภัยกับโรคประจำตัวของฉันหรือไม่