Name: ปวดสะโพก
Creator: รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ
Published: 2026-09-12

อาการปวดสะโพกเกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งจากข้อต่อ เส้นเอ็น และกล้ามเนื้อ เรียนรู้วิธีสังเกตอาการและแนวทางการดูแลเบื้องต้น

สรุปสั้น ๆ

อาการปวดสะโพกเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในทุกช่วงวัย
ลักษณะของอาการปวดและ “ตำแหน่ง” ที่ปวด สามารถช่วยบอกสาเหตุเบื้องต้นได้
ปวดบริเวณขาหนีบ มักเกิดจากปัญหาภายในข้อสะโพกโดยตรง
ปวดด้านข้างสะโพก มักเกิดจากปัญหาของเส้นเอ็นหรือถุงน้ำรอบข้อสะโพก
ปวดด้านหลังสะโพกหรือแก้มก้น มักสัมพันธ์กับกล้ามเนื้อหนีบเส้นประสาท หรือปัญหาที่ร้าวมาจากกระดูกสันหลังส่วนล่าง

โรคนี้คืออะไร

อาการปวดสะโพกเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในทุกช่วงวัย โดยลักษณะของอาการปวดและ “ตำแหน่ง” ที่ปวด สามารถช่วยบอกสาเหตุเบื้องต้นได้ว่าเกิดจากความผิดปกติของข้อต่อกระดูกสะโพก เส้นเอ็น หรือกล้ามเนื้อรอบ ๆ

ภาพวาดกายวิภาคข้อสะโพก แสดงหัวกระดูกต้นขาที่สวมอยู่ในเบ้าสะโพก โดยมีบริเวณสีแดงทั้งที่ขอบเบ้าด้านในและที่ปุ่มกระดูกด้านนอกซึ่งมีเส้นเอ็นพาดผ่าน — อาการปวดสะโพกมาได้ทั้งจากในข้อและจากปุ่มกระดูกด้านนอก ซึ่งเป็นคนละตำแหน่งกันภาพ: รศ. นพ. สรวุฒิ ธรรมยงค์กิจ

อาการ

ตำแหน่งที่ปวดบอกอะไรได้บ้าง

ปวดตรงไหน	อาจเกี่ยวข้องกับ
ปวดบริเวณขาหนีบ (groin pain)	ปัญหาภายใน “ข้อสะโพก” โดยตรง เช่น ข้อสะโพกเสื่อม (hip osteoarthritis) หมอนรองกระดูกเบ้าตื้นฉีกขาด หรือข้ออักเสบ
ปวดด้านข้างสะโพก (lateral hip pain)	ปัญหาของเส้นเอ็นหรือถุงน้ำรอบ ๆ ข้อสะโพกอักเสบ (trochanteric bursitis) หรือความตึงตัวของแถบเอ็นต้นขาด้านข้าง (IT band)
ปวดด้านหลังสะโพกหรือแก้มก้น (buttock pain)	กล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้นประสาท (piriformis syndrome) หรือปัญหาที่ร้าวมาจากกระดูกสันหลังส่วนล่าง เช่น หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

ข้อสะโพกเสื่อม (osteoarthritis) พบมากในผู้สูงอายุ เกิดจากสึกหรอตามการใช้งาน ทำให้ปวดฝืด โดยเฉพาะเวลาตื่นนอนหรือเดินนาน ๆ
เส้นเอ็นหรือถุงน้ำรอบสะโพกอักเสบ (bursitis / tendinitis) พบได้บ่อยในผู้ที่ใช้งานซ้ำ ๆ เช่น นักวิ่ง หรือผู้ที่นอนตะแคงทับข้างเดิมเป็นประจำ
กล้ามเนื้อสะโพกอักเสบหรือตึงเครียด (muscle strain) เกิดจากการยกของหนัก เอี้ยวตัวผิดจังหวะ หรือเล่นกีฬา
ปัญหาจากกระดูกสันหลังร้าวลงสะโพก (referred pain) อาการปวดหลังล่างที่ร้าวลงมาแก้มก้นและต้นขาด้านหลัง

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์

ในกรณีที่ไม่มีสัญญาณเตือนด้านล่าง อาการปวดเล็กน้อยจากการใช้งานมักเริ่มดูแลเบื้องต้นได้ก่อน แต่อาการสองกลุ่มนี้ต่างกันมาก และควรแยกให้ออก

ต้องไปโรงพยาบาลทันที

อาการต่อไปนี้เป็นภาวะเร่งด่วน หากมีข้อใดข้อหนึ่ง ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ต้องรอนัด — และโทร 1669 เมื่ออาการหนักจนเดินทางเองไม่ไหว หรือเมื่อข้อนั้นระบุให้โทร

ปวดรุนแรงจนลงน้ำหนักที่ขาข้างนั้นไม่ได้เลย โดยเฉพาะหลังหกล้ม
สะโพกบวม แดง ร้อน หรือมีไข้ร่วมด้วย อาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อ
ขาข้างนั้นผิดรูป สั้นลง หรือบิดหมุนผิดปกติหลังหกล้ม ให้โทร 1669

แนวทางการรักษา

การดูแลตัวเองเบื้องต้น

พักการใช้งาน หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ทำให้ปวดมากขึ้น เช่น การวิ่ง การขึ้นลงบันได หรือการยกของหนัก
ประคบเย็นและร้อน ประคบเย็นในช่วง 2–3 วันแรกหากเกิดจากการบาดเจ็บเฉียบพลัน หลังจากนั้นสามารถใช้การประคบอุ่นเพื่อคลายกล้ามเนื้อ
การปรับท่าทาง หลีกเลี่ยงการนั่งไขว่ห้าง หลีกเลี่ยงการนอนตะแคงทับข้างที่ปวด หรือใช้หมอนหนุนระหว่างขา
การยืดเหยียด การยืดกล้ามเนื้อสะโพกและต้นขาด้านข้างอย่างนุ่มนวลช่วยลดความตึงตัวของเส้นเอ็นได้

การรักษาโดยแพทย์

หากดูแลตัวเองแล้วไม่ดีขึ้น แพทย์อาจพิจารณาการใช้ยาแก้อักเสบ การทำกายภาพบำบัด การฉีดยาลดการอักเสบเฉพาะจุด หรือในกรณีที่ข้อเสื่อมรุนแรงอาจพิจารณาการผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพก (hip replacement)